کسب تابعیت فرانسه یا شهروندی فرانسه نقطه عطف مهمی در زندگی فرد است که امکان برخورداری از حقوق و فرصتهای گستردهتری را در فرانسه و اتحادیه اروپا فراهم میکند. با توجه به اینکه فرایند اداری بهروزشده در سال ۲۰۲۶، الزامات جدیدی در زمینه زبان و آزمونهای مدنی ایجاد کرده است، شناخت شرایط و آمادهسازی دقیق مدارک میتواند به متقاضی کمک کند تا مسیر دریافت تابعیت یا شهروندی فرانسه را با آگاهی بیشتری دنبال کند.
کسب تابعیت فرانسه (Nationalité française) فقط به معنای دریافت پاسپورت نیست؛ بلکه به معنای برخورداری از حقوق شهروندی و پذیرش ارزشها، فرهنگ و تاریخ جمهوری فرانسه است. دولت فرانسه چند مسیر متفاوت برای کسب تابعیت در نظر گرفته که هرکدام شرایط و الزامات خاص خود را دارند.
فرقی نمیکند سالها در فرانسه زندگی و کار کرده باشید، با یک تبعه فرانسوی ازدواج کرده باشید، در فرانسه متولد شده باشید یا از طریق روابط خانوادگی با این کشور ارتباط داشته باشید؛ شناخت مسیر مناسب برای اخذ تابعیت فرانسه و شرایط هرکدام، اولین قدم برای بررسی امکان شهروند شدن در فرانسه است.
مهمترین مسیرهای کسب تابعیت فرانسه
۱. طبیعیشدن از طریق فرمان فرانسه (Naturalisation par décret)
طبیعیشدن از طریق فرمان یکی از اصلیترین راههای کسب تابعیت فرانسه برای اتباع خارجی است. این مسیر معمولاً برای افرادی مطرح است که از طریق کار، تحصیل یا سایر مسیرهای اقامتی در فرانسه زندگی میکنند و میخواهند پس از احراز شرایط قانونی، تابعیت فرانسه را به دست آورند.
در این روش، صرف داشتن چند سال اقامت در فرانسه بهمعنای دریافت تابعیت نیست. پرونده متقاضی از جنبههای مختلف، از جمله مدت و کیفیت اقامت، ادغام در جامعه فرانسه، وضعیت شخصی و خانوادگی، سابقه رفتاری و کیفری، استقلال مالی و آشنایی با زبان، تاریخ، فرهنگ و جامعه فرانسه بررسی میشود. قانون مدنی فرانسه نیز طبیعیشدن را مشروط به احراز مجموعهای از شرایط کرده است.
| شرط | توضیح |
|---|---|
| سن | حداقل ۱۸ سال |
| اقامت معمول | حداقل ۵ سال پیش از ارائه درخواست در حالت عمومی |
| کاهش مدت اقامت | در برخی شرایط قانونی، از جمله بعضی موارد تحصیل عالی یا خدمات مهم به فرانسه، امکان کاهش به ۲ سال وجود دارد |
| محل اقامت هنگام صدور فرمان | متقاضی باید هنگام امضای فرمان طبیعیشدن در فرانسه اقامت داشته باشد |
| زبان فرانسه | سطح B2 طبق الزامات سال ۲۰۲۶ |
| آزمون مدنی | از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ برای درخواست طبیعیشدن الزامی است |
| مصاحبه | ارزیابی ادغام در جامعه فرانسه در مصاحبه پرفکتور نیز انجام میشود |
| ادغام در جامعه | آشنایی با زبان، تاریخ، فرهنگ، جامعه، حقوق و وظایف و ارزشهای جمهوری فرانسه |
| سابقه کیفری و رفتار | وجود برخی محکومیتها یا مشکلات قانونی میتواند مانع طبیعیشدن شود |
| استقلال | وضعیت استقلال شخصی، اقتصادی و حرفهای متقاضی بررسی میشود |
آیا شرط اقامت ۵ سال همیشه وجود دارد؟
خیر. قانون مدنی فرانسه برای برخی شرایط خاص، امکان کاهش مدت اقامت موردنیاز برای طبیعیشدن را پیشبینی کرده است.
- بر اساس ماده ۲۱-۱۸ قانون مدنی فرانسه، مدت اقامت معمول موردنیاز میتواند از ۵ سال به ۲ سال کاهش پیدا کند، از جمله در موارد زیر:
- دو سال تحصیلات عالی را با موفقیت به پایان رسانده و در مسیر دریافت مدرک از یک دانشگاه یا مؤسسه آموزش عالی فرانسوی باشد؛
- متقاضی به دلیل تواناییها و استعدادهای خود خدمات مهمی به فرانسه ارائه داده یا بتواند ارائه دهد؛
- متقاضی دارای مسیر استثنایی در زمینه ادغام در جامعه فرانسه باشد؛ برای مثال به دلیل فعالیتها یا اقدامات مهم خود در زمینههای مدنی، علمی، اقتصادی، فرهنگی یا ورزشی.
بنابراین، نمیتوان بهطور کلی گفت که «دو سال تحصیل در فرانسه برابر با دریافت تابعیت فرانسه است». کاهش مدت اقامت تنها در شرایط مشخص قانونی امکانپذیر است و متقاضی همچنان باید سایر شرایط لازم برای طبیعیشدن را احراز کند.
۲. تابعیت و شهروندی فرانسه از طریق ازدواج (Déclaration par mariage)
ازدواج با یک تبعه فرانسه بهطور خودکار باعث دریافت تابعیت فرانسه نمیشود. با این حال، فرد خارجی که با یک تبعه فرانسوی ازدواج کرده است، در صورت احراز شرایط قانونی میتواند از طریق اظهارنامه تابعیت (Déclaration de nationalité) برای کسب تابعیت فرانسه اقدام کند. این مسیر با طبیعیشدن از طریق فرمان تفاوت دارد و تابعیت در این روش از طریق اظهارنامه درخواست میشود.
| شرط | توضیح |
|---|---|
| روش کسب تابعیت | اظهارنامه تابعیت (Déclaration) |
| مدت ازدواج | معمولاً حداقل ۴ سال |
| در برخی شرایط | مدت موردنیاز به ۵ سال افزایش مییابد |
| تابعیت همسر | همسر باید از زمان ازدواج فرانسوی بوده باشد |
| زندگی مشترک | تداوم زندگی مشترک عاطفی و مادی باید اثبات شود |
| زبان فرانسه | از ۱ ژانویه ۲۰۲۶، سطح B2 شفاهی و کتبی |
| ازدواج در خارج از فرانسه | باید پیش از اظهارنامه در دفاتر ثبت احوال فرانسه ثبت شده باشد |
| آزمون مدنی | برای این مسیر الزامی نیست؛ آزمون مدنی ۲۰۲۶ برای طبیعیشدن و بازپیوستن از طریق فرمان الزامی شده است |
۳. تابعیت فرانسه از طریق تولد و نسب
قوانین تابعیت فرانسه هم اصل خون (Droit du sang) و هم برخی اشکال اصل خاک (Droit du sol) را به رسمیت میشناسند. به همین دلیل، تولد در فرانسه یا داشتن والد فرانسوی میتواند در شرایط مشخص قانونی به دریافت یا اعطای تابعیت فرانسه منجر شود.
تابعیت فرانسه از طریق نسب (Droit du sang)
کودکی که حداقل یکی از والدین او در زمان تولد فرانسوی باشد، طبق قانون فرانسه، فرانسوی محسوب میشود؛ چه در فرانسه و چه در خارج از فرانسه متولد شده باشد.
در این حالت، تابعیت از طریق نسب به کودک منتقل میشود و محل تولد بهتنهایی تعیینکننده تابعیت نیست.
تابعیت بر اساس تولد در فرانسه (Droit du sol)
تولد در خاک فرانسه بهتنهایی در همه موارد باعث اعطای فوری تابعیت فرانسه نمیشود. برای کودکی که در فرانسه از دو والد خارجی متولد شده است، قانون شرایط مشخصی برای کسب تابعیت در نظر گرفته است.
در حالت معمول، در صورت احراز شرایط قانونی، فرد در ۱۸ سالگی بهطور خودکار فرانسوی میشود.، مشروط بر اینکه:
- هنگام رسیدن به ۱۸ سالگی در فرانسه اقامت داشته باشد؛
- از سن ۱۱ سالگی به بعد، حداقل ۵ سال اقامت معمول در فرانسه داشته باشد.
بنابراین، صرف متولد شدن در فرانسه به این معنا نیست که هر فردی بلافاصله تابعیت فرانسه دریافت میکند.
| وضعیت | نتیجه |
|---|---|
| حداقل یکی از والدین فرانسوی باشد | کودک، در صورت احراز شرایط قانونی نسب، از بدو تولد فرانسوی است |
| تولد در فرانسه از دو والد خارجی | در صورت رعایت شرایط اقامت، تابعیت در ۱۸ سالگی بهصورت خودکار کسب میشود |
| تولد در فرانسه + اقدام از ۱۳ تا ۱۵ سالگی | والدین میتوانند از طرف کودک برای تابعیت اقدام کنند؛ با شرط حداقل ۵ سال اقامت از سن ۸ سالگی |
| تولد در فرانسه + اقدام از ۱۶ تا ۱۷ سالگی | خود فرد میتواند از طریق اظهارنامه اقدام کند؛ با شرط حداقل ۵ سال اقامت از سن ۱۱ سالگی |
| تولد در فرانسه + هر دو والد آپاترید | تابعیت فرانسه از بدو تولد |
| تولد در فرانسه + حداقل یکی از والدین متولد فرانسه | تابعیت فرانسه از بدو تولد؛ این وضعیت «حق خاک مضاعف» (Double droit du sol) نام دارد |
سایر روشهای اخذ تابعیت فرانسه
علاوه بر مسیرهای اصلی، قانون فرانسه برای برخی شرایط خاص نیز روشهایی برای کسب یا بازگشت به تابعیت فرانسه پیشبینی کرده است:
| روش | چه کسانی میتوانند از آن استفاده کنند؟ |
|---|---|
| بازپیوستن به تابعیت فرانسه (Réintégration) | افرادی که قبلاً تابعیت فرانسه را داشتهاند و آن را از دست دادهاند؛ شرایط بسته به وضعیت فرد میتواند متفاوت باشد. |
| تابعیت از طریق برادر یا خواهر فرانسوی | در شرایط خاص، فردی که برادر یا خواهر فرانسوی دارد و از کودکی در فرانسه زندگی و تحصیل کرده است، میتواند از طریق اظهارنامه اقدام کند. |
| تابعیت از طریق والد یا جد فرانسوی | افرادی که یکی از والدین یا اجدادشان فرانسوی بوده است، در صورت وجود شرایط قانونی و امکان اثبات زنجیره نسب و تابعیت، ممکن است بتوانند تابعیت خود را اثبات کنند یا برای گواهی تابعیت فرانسه اقدام کنند. |
| تابعیت در برخی موارد مرتبط با خدمت به فرانسه | برخی افرادی که خدمات ویژهای به فرانسه ارائه کردهاند یا در شرایط خاص برای فرانسه خدمت کردهاند، ممکن است مشمول مقررات ویژه تابعیت یا معافیت از برخی شرایط باشند. |
الزامات و شرایط دریافت شهروندی فرانسه
شرایط دریافت تابعیت یا شهروندی فرانسه به مسیری که متقاضی از طریق آن اقدام میکند بستگی دارد. برای مثال، شرایط طبیعیشدن از طریق فرمان با تابعیت از طریق ازدواج یا تولد یکسان نیست. با این حال، مهمترین شرایطی که بهویژه در درخواست طبیعیشدن از طریق فرمان باید بررسی شوند عبارتاند از:
| شرط | جزئیات دقیق |
|---|---|
| سن | برای طبیعیشدن از طریق فرمان، متقاضی باید در حالت معمول ۱۸ سال یا بیشتر داشته باشد. |
| اقامت قانونی در فرانسه | در حالت عمومی، متقاضی باید طی ۵ سال پیش از ارائه درخواست، اقامت معمول در فرانسه داشته باشد. |
| کاهش شرط اقامت | در برخی شرایط قانونی، مدت اقامت موردنیاز میتواند از ۵ سال به ۲ سال کاهش پیدا کند. |
| اقامت در زمان تصمیم نهایی | در طبیعیشدن از طریق فرمان، متقاضی باید هنگام صدور فرمان طبیعیشدن، در فرانسه اقامت داشته باشد. |
| زبان فرانسه | از ۱ ژانویه ۲۰۲۶ سطح موردنیاز برای طبیعیشدن به B2 شفاهی و کتبی افزایش یافته است. |
| آزمون مدنی | از سال ۲۰۲۶، قبولی در Examen civique برای درخواست طبیعیشدن الزامی است. این آزمون شامل ۴۰ سؤال است و ۴۵ دقیقه زمان دارد. |
| ادغام در جامعه فرانسه | آشنایی متقاضی با تاریخ، فرهنگ و جامعه فرانسه، حقوق و وظایف شهروندی و اصول و ارزشهای جمهوری ارزیابی میشود. |
| مصاحبه | آزمون مدنی جایگزین مصاحبه نمیشود و ادغام متقاضی در جامعه فرانسه همچنان در مصاحبه بررسی میشود. |
| سابقه کیفری و رفتار | سابقه کیفری و رفتار متقاضی بررسی میشود و برخی محکومیتها میتوانند مانع طبیعیشدن شوند. |
| استقلال و وضعیت حرفهای | استقلال اقتصادی و حرفهای متقاضی و وضعیت شغلی و مالی او در بررسی پرونده مورد توجه قرار میگیرد. |
| مدارک هویتی و مدنی | مدارکی مانند گواهی تولد، مدارک هویتی و اسناد مربوط به وضعیت خانوادگی موردنیاز است؛ فهرست دقیق مدارک به شرایط متقاضی بستگی دارد. |
| وضعیت مالی و مالیاتی | مدارک مربوط به درآمد، وضعیت مالی و مالیاتی ممکن است برای بررسی پرونده طبیعیشدن موردنیاز باشد. |
مدت زمان بررسی درخواست تابعیت فرانسه
بر اساس ماده ۲۱-۲۵-۱ قانون مدنی فرانسه، پاسخ مقام دولتی به درخواست طبیعیشدن باید حداکثر ظرف ۱۸ ماه از تاریخ تحویل تمام مدارک لازم برای تشکیل پرونده کامل صادر شود. در زمان تحویل پرونده کامل، رسید (récépissé) صادر میشود.
این مهلت در صورتی به ۱۲ ماه کاهش پیدا میکند که متقاضی در زمان تحویل پرونده ثابت کند که حداقل ۱۰ سال اقامت معمول در فرانسه داشته است.
هر دو مهلت نیز میتوانند یک بار، حداکثر به مدت ۳ ماه و با تصمیم مستدل تمدید شوند. بنابراین، این تمدید میتواند مهلت قانونی را در حالت عمومی به ۲۱ ماه و برای فرد دارای حداقل ۱۰ سال اقامت معمول به ۱۵ ماه برساند.
| وضعیت متقاضی | مهلت قانونی |
|---|---|
| اقامت معمول کمتر از ۱۰ سال | حداکثر ۱۸ ماه |
| اقامت معمول حداقل ۱۰ سال | حداکثر ۱۲ ماه |
| تمدید احتمالی | یک بار، حداکثر ۳ ماه |
| حداکثر با تمدید – حالت عمومی | ۲۱ ماه |
| حداکثر با تمدید – حداقل ۱۰ سال اقامت | ۱۵ ماه |
سخن پایانی
مسیر دریافت تابعیت و شهروندی فرانسه برای همه افراد یکسان نیست. ممکن است برای یک نفر، مسیر تحصیل و سپس کار و اقامت در فرانسه مناسبتر باشد و در ادامه، پس از فراهم شدن شرایط، امکان اقدام برای طبیعیشدن وجود داشته باشد؛ در حالی که فرد دیگری به دلیل ازدواج با تبعه فرانسه، تولد یا نسب فرانسوی میتواند از مسیر متفاوتی برای کسب تابعیت استفاده کند.
به همین دلیل، مهمتر از انتخاب یک مسیر، شناخت مسیری است که با شرایط شخصی، تحصیلی، شغلی و خانوادگی شما بیشترین تناسب را دارد. اگر نمیدانید کدام مسیر برای شما مناسبتر است، فرم ارزیابی حامی مهاجر را تکمیل کنید تا شرایط شما بررسی شود و درباره مسیرهای قابلاتکا و مراحل پیش رو راهنمایی بگیرید.
در حامی مهاجر، خدمات فرانسه را فقط به یک مسیر محدود نکردهایم؛ از ویزای فرانسه، ویزای توریستی و خدمات وقت سفارت گرفته تا مسیرهای تحصیلی، اقامتی و سایر خدمات مهاجرتی، میتوانید امور خود را به تیم ما بسپارید تا مراحل لازم را از ابتدا تا انتها همراه شما انجام دهیم.
سوالات متداول در مورد شهروندی فرانسه
آیا آزمون مدنی برای تابعیت از طریق ازدواج لازم است؟
خیر. در سال ۲۰۲۶، سطح زبان موردنیاز برای کسب تابعیت از طریق ازدواج به B2 شفاهی و کتبی افزایش یافته است؛ اما آزمون مدنی (Examen civique) که از سال ۲۰۲۶ به اجرا درآمده، برای درخواست طبیعیشدن و بازپیوستن به تابعیت از طریق فرمان الزامی است و برای تابعیت از طریق ازدواج نباید بهعنوان شرط این مسیر معرفی شود.
آیا میتوان قبل از ۱۸ سالگی تابعیت فرانسه گرفت؟
بله. برای برخی از افرادی که در فرانسه از والدین خارجی متولد شدهاند، قانون امکان کسب تابعیت پیش از ۱۸ سالگی را از طریق اظهارنامه فراهم کرده است:
• از ۱۳ سالگی: والدین میتوانند از طرف کودک درخواست کنند؛ مشروط بر اینکه کودک از سن ۸ سالگی به بعد، حداقل ۵ سال اقامت معمول در فرانسه داشته باشد.
• از ۱۶ سالگی: خود فرد میتواند درخواست اظهارنامه تابعیت ارائه کند؛ مشروط به اینکه شرایط قانونی مربوط به تولد و اقامت را داشته باشد.
آیا خرید ملک یا سرمایهگذاری در فرانسه منجر به تابعیت میشود؟
خیر. صرف خرید ملک در فرانسه یا سرمایهگذاری، بهتنهایی مسیر مستقیمی برای دریافت تابعیت فرانسه ایجاد نمیکند. برای کسب تابعیت باید یکی از مسیرهای قانونی پیشبینیشده، مانند طبیعیشدن، ازدواج یا نسب و تولد را داشته باشید و شرایط همان مسیر را احراز کنید.
هزینه دریافت تابعیت و شهروندی فرانسه چقدر است؟
از ۱ مه ۲۰۲۶، هزینه رسمی مربوط به درخواست طبیعیشدن (Naturalisation)، بازپیوستن به تابعیت فرانسه (Réintégration) و اظهارنامه تابعیت از طریق ازدواج، ۲۵۵ یورو است. این مبلغ بهصورت تمبر مالیاتی الکترونیکی (Timbre fiscal dématérialisé) پرداخت میشود.
هزینههایی مانند ترجمه رسمی، قانونیسازی یا تهیه برخی مدارک، در صورت نیاز، جداگانه محاسبه میشوند.
آیا تابعیت فرانسه دو تابعیتی است؟
بله. فرانسه تابعیت دوگانه و حتی چندتابعیتی را به رسمیت میشناسد. داشتن یک یا چند تابعیت دیگر، اصولاً تأثیری بر تابعیت فرانسوی فرد ندارد و دریافت تابعیت فرانسه نیز بهطور خودکار باعث از دست دادن تابعیت قبلی نمیشود.
با این حال، قوانین کشور تابعیت قبلی فرد نیز باید جداگانه بررسی شود؛ زیرا فرانسه درباره حفظ یا از دست دادن تابعیت سایر کشورها تصمیمگیرنده نیست.
